Wiedza

Mały przewodnik po nadprożach

Nadproża to wzmocnione elementy konstrukcji budynku, zwieńczające wszelkiego typu otwory ścienne (okna, drzwi, przejścia etc.). Rozróżniamy nadproża żelbetowe (monolityczne oraz systemowe), nadproża z cegły pełnej (często zbrojone), a także belki nadprożowe drewniane lub stalowe. Zasadniczą rolą nadproży jest przenoszenie obciążeń, dlatego ich parametry muszą dokładnie odpowiadać normom budowlanym.


Monolityczne nadproża żelbetowe są wciąż najczęściej spotykanym rozwiązaniem, polegającym na wykonaniu drewnianej formy, ułożeniu w niej zbrojenia i zalaniu betonem. Klasa betonu, rodzaj stali, średnica prętów a także parametry techniczne zbrojenia powinny być precyzyjnie określone w projekcie budowlanym.


Alternatywą dla szalowanych nadproży żelbetowych są nadproża systemowe. Występują one pod postacią kształtek U lub L, wykonanych z betonu, betonu komórkowego, silikatu, keramzytu, ceramiki, a także styropianu (dla systemu tzw. domów styropianowych). Gotowe kształtki zastępują ręcznie wykonywany szalunek, co znacznie skraca czas pracy. Tym bardziej, że nie ma także potrzeby ich późniejszego demontażu – stają się zespoloną częścią ściany. Wielu producentów nadproży systemowych oferuje także do nich gotowe zbrojenia, wykonane z zachowaniem norm, zgodnych dla danej rozpiętości, przekroju poprzecznego nadproża, a także przenoszonego obciążenia. Taki gotowy element wystarczy tylko umieścić w konstrukcji i zalać betonem.


Nadproża z cegły pełnej stosuje się nad otworami o niewielkim prześwicie (do ok. 1,3 m). Mają one na celu połączenie cech konstrukcyjnych i walorów estetycznych ściany. Nadproża wykonane w formie prostej zapewniają ciągłość wiązania warstw cegieł. Wymagają one najczęściej wzmocnienia stalowymi prętami lub stelażem z siatki i prętów. Nadproża łukowe mogą na ogół pozostać nie wzmocnione (cegły klinują się o siebie nawzajem) i dodatkowo stanowią ozdobny detal architektoniczny.


Drewniane belki nadprożowe stosowane są najczęściej w domach z drewnianych bali. Z kolei stalowe belki nadprożowe występują zazwyczaj w budownictwie przemysłowym i gospodarczym, gdzie zachodzi konieczność tworzenia większych prześwitów w ścianach, rzędu 2,5 m – 6 m. Zarówno drewniane, jak i stalowe belki nadprożowe stosowane są obecnie również w celach dekoracyjnych, szczególnie w architekturze wzorowanej na loftach oraz projektowanej z wykorzystaniem kombinowanych technologii budowlanych.


Wariantem często stosowanym w budownictwie jednorodzinnym (ale nie tylko) są tzw. nadprożowieńce, czyli połączenie żelbetowego nadproża z wieńcem opaskowym. Wykonywane są na ogół nad otworami o sporym prześwicie (np. bramy garażowe, drzwi tarasowe). Nadproże tworzy wówczas całość konstrukcyjną z wieńcem: połączone jest zbrojenie, szalunek jest wspólny i cały element jest zalewany betonem jednocześnie.


Każdy rodzaj nadproża wymaga stosowania specyficznych zasad budowlanych, charakterystycznych dla danego materiału (żelbet, cegła, stal, drewno). Większość zagadnień regulują projekty budowlane, określające dokładnie kształt nadproży, materiał, z którego mają być wykonane, a także uwzględniają odpowiednią warstwę izolacji termicznej. Niemniej każde niemal nadproże stanowi kombinację różnych materiałów budowlanych, których prawidłowe łączenie wymaga zarówno wiedzy, jak i doświadczenia.

Kategorie